Ko te tikanga whakaritenga e whai ake nei:
Mana Whakahaere Nga Whakaritenga Whakatuturutanga Mauri Mana Whakahaere Te Ture Mana Whakahaere
Ko te tikanga whakaritenga e whai ake nei:
Mana Whakahaere
Nga Whakaritenga
Whakatuturutanga
Mauri Mana Whakahaere
Te Ture
Mana Whakahaere
Ko te tikanga o tenei wahanga, kia whai te Hunga Kereme he Whakaaetanga-a-pukapuka mo te Mana Whakahaere, ki te whakatakoto i te aroaro o te Karauna.
Whakaaetanga-a-pukapuka mo te Mana Whakahaere
He tini nga huarahi hei whiriwhiri ko wai hei Kai Whakarite mo nga Hunga Kereme. He rere ke pea te huarahi mo ia Hunga Kereme. Ko te tino whai a te Karauna, kia tika kia pono, kia tuwhera nga mahi katoa ki nga mema o te hunga kereme.
Ehara i te mea ko te Ropu Whakarite he Puhera whakataunga me te Karauna, te iwi hei Whakahaere ano aua rawa. Ko te mana Whakahaere, mo te wa whakarite noa iho o te whakataunga. Ka whai waahi nga Mema o te Hunga Kereme ki te whakaae i te puhera whakataunga, a i muri mai, ki te whakaaro tikanga hei whakahaere nga rawa.
Ko te Tari Whakataunga Kereme-a-Tiriti me Te Puni Kokiri nga Kai Wariu i nga Whakaaetanga-a-pukapuka mo te Mana Whakahaere. Mea ka kitea e nga tari e rua nei, kei te tika nga Whakahaere, kua awhitia nga hunga kereme, ka panuitia e raua i roto i nga nupepa a-rohe, a-iwi, kia mohio ai nga hunga kereme, me nga iwi tata, kia whai waahi ai ratou ki te whakahoki korero. Kei te Minita o Te Tiriti o Waitangi me te Minita o Te Puni Kokiri, te korero whakamutunga mo te Karauna, a ka whakaaetia e raua te Mana Whakahaere mea kua eke nga whakahau.
Pai ake ki te Karauna kia rahi nga ropu ake o taua kereme, hei whakarite tahitanga ma ratou. Ko te hunga tuturu he iwi, he kahui hapu he tini nga tangata, a, he waahi nui e keremetia ana.
Te whakaritetahi me nga ropu rahi, ka whai wahi te Karauna ki te titiro whanui ki nga ahuatanga whakatika. Mehemea he rahi ake te ropu kereme, ka whanui ake nga tumomo whakatika i roto i te puhera whakatau, kia tau ai nga hiahia rereke o te iwi whanui.
Nga Whakaritenga:
Ko tetahi wahanga nui o te whakaritenga, ka noho tahi te Karauna me te Ropu Whakatau, ki te whakamatautau tetahi taha me tetahi taha, nga mea e hiahia ana ratou ki te tieki ki te hapai i roto i te puhera whakatau. Ka whakakaha ia ropu kia whakaae raua tahi ki etahi tino tono hei whakatau te kereme. Ko te tikanga ka whakawhitiwhiti reta te Karauna me te Ropu whakatau, e whakarapopoto ana he Matapono Whakaaetanga. Ko te mahi tika kia whakaae ia Ropu ki te wariu a-moni o te whakatau, (e mohiotia ana ko te "hea whakataunga") me te whanuitanga, te momo hoki o etahi atu whakatika.
A me titiro ia ropu ki ia wahanga penei i te:
Kia tau nga whakatikatanga ka whakarapopototia i roto i tetahi tuhinga tuatahi o te Whakaaetanga a-pukapuka Whakatau, mo te Runanga o te Kawanatanga. Ka hainatia e te Karauna me te Ropu Whakatau, hei whakatuturu ma te hunga Kereme.
Whakatuturutanga
Me whakaae rawa te Hunga Kereme ki te Whakaaetanga a-pukapuka Whakatau i waenganui i te Karauna me te Ropu Whakatau, katahi ano ka herea. Ko tenei whakahaere whakaae e karangatia ana ko te whakatuturutanga.
Ko te tino take o te whakahaere whakatuturutanga, he pooti a-poohi. Ka ahei nga hunga kereme, tekau ma waru nga tau piki atu, ki te pooti.
Tua atu, me whai wa nga hunga kereme ki te ata titiro, ki te whakatuturu te tono mo te mauri mana whakahaere mo nga whakataunga. Ko te whakatakotoranga kupu "mauri mana whakahaere" ko te mauri ture e whakamana ana te ropu ma ratou e pupuri, e whakamahi nga rawa, e whakamahi hoki nga tumomo whakatikatanga mo nga tikanga a-iwi kei roto i te puhera whakataunga. Me tau nga whakatuturutanga o te mauri mana whakahaere i mua i te whakatakoto i te Ture Whakataunga hei whakawhiti nga rawa ki te hunga Kereme. Ko te whakahaere whakatuturutanga mo te mauri mana whakahaere, he rite tonu ki te whakatuturutanga o te Whakaaetanga a-pukapuka mo te Whakataunga. Ka taea te mahi ngatahi i te wa tonu e whakaaro ana te hunga kereme mo te whakatuturu te Whakaae a-pukapuka mo te Whakataunga, i tetahi wa ke noa atu ranei hei kaupapa rereke.
Mauri Mana Whakahaere:
Ko te whakatakotoranga kupu a te "Mauri Mana Whakahaere" e korero ana mo te
mauri ture e whakamana ana te ropu ma ratou e pupuri, e whakamahi nga rawa, e whakamahi hoki nga tumomo whakatikatanga mo nga tikanga a-iwi kei roto i te puhera whakataunga. Ma te hunga kereme e wananga me pehea te whakatu te Mauri Mana Whakahaere. He tini nga kaupapa hei tirohanga, ko tetahi pea ko te whanui o te hunga kereme, ko nga rawa me nga whakatika hei whakahaere ma ratou. Kei te ahua tonu o nga tumanako a te hunga kereme mo ratou ake, i muri mai o te whakataunga.
Te Ture:
Kia noho ture ra ano te Ture Whakataunga, katahi ano ka taea te whakahaere te whakataunga. Hei tauira, ma te ture whakatau anake, e kore ai e taea e nga kooti me te Taraipiunara o Waitangi, ki te huaki ano nga kereme, ki te huaki i te Whakaaetanga a-pukapuka mo te Whakataunga ranei. Ko tetahi ano, ka taea e te Mauri Mana whakahaere o te hunga kereme, te huri nga whenua ki raro i to ratou mana, mehemea kaore e taea tenei kaupapa i raro i nga ture whenua.
